Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir? Şartları, Hesaplanması ve Başvuru Yolları

Trafik kazaları sonucunda araçlarda yalnızca fiziki hasar meydana gelmez. Araç tamamen ve usulüne uygun şekilde onarılmış olsa bile, kaza geçmişi nedeniyle ikinci el piyasa değerinde düşüş yaşanabilir. İşte bu değer azalması, hukuk uygulamasında araç değer kaybı olarak adlandırılır.

Araç değer kaybı, kazadan önce hasarsız veya daha az hasarlı durumdaki aracın ikinci el piyasa değeri ile kaza sonrası onarılmış hâlinin piyasa değeri arasındaki farktır. Çünkü ikinci el piyasasında alıcılar, kazaya karışmış, onarım görmüş veya TRAMER kaydı bulunan araçlara genellikle hasarsız emsallerine göre daha düşük bedel ödemek istemektedir. Bu nedenle araç teknik olarak onarılmış olsa da ekonomik değerindeki azalma devam eder.

Araç değer kaybı tazminatı, kusursuz veya tam kusurlu olmayan araç sahibinin, karşı tarafın kusuru nedeniyle uğradığı bu ekonomik zararın giderilmesini amaçlar. Bu yönüyle değer kaybı, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat kalemlerinden biridir.

Araç değer kaybı taleplerinde süreç yalnızca sigorta şirketine başvurudan ibaret değildir. Kusur oranı, aracın geçmiş hasar durumu, hasarın niteliği, onarım şekli, poliçe limiti, sigorta şirketinin yaptığı ödeme, tahkim veya dava yolu, zamanaşımı süresi ve bilirkişi hesabı birlikte değerlendirilmelidir.

I. Araç Değer Kaybı Kavramı

1. Araç Değer Kaybı Nedir?

Araç değer kaybı, trafik kazası sonucunda hasar gören aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalmadır. Bir aracın kaporta, şasi, boya, değişen parça veya mekanik aksamında onarım yapılması, aracın ikinci el piyasasındaki algısını değiştirebilir. Araç kusursuz şekilde onarılmış olsa bile, hasar geçmişi nedeniyle hasarsız emsallerinden daha düşük bedelle satılabilir.

Yargıtay uygulamasında da değer kaybı; aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış hâli arasındaki fark olarak kabul edilmektedir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 25.03.2022 tarihli kararında, değer kaybı hesabında aracın markası, yaşı, modeli, hasar gördüğü kısımlar, kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ve tamirden sonraki ikinci el satış değeri arasındaki farkın dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle değer kaybı, yalnızca tamir faturasıyla ölçülebilecek bir zarar değildir. Onarım bedeli başka, aracın ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüş başka bir zarar kalemidir.

2. Araç Değer Kaybı Neden Tazmin Edilir?

Araç değer kaybı, haksız fiil niteliğindeki trafik kazası nedeniyle ortaya çıkan gerçek zararlardan biridir. Zarar gören araç sahibi, kusurlu tarafın eylemi nedeniyle aracının piyasa değerinde azalma yaşadığı için bu azalmanın giderilmesini talep edebilir.

Karayolları Trafik Kanunu’nda motorlu aracın işletilmesi nedeniyle bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olunması hâlinde işletenin ve bağlı olduğu teşebbüs sahibinin zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu düzenlenmiştir. Aynı düzenleme kapsamında işleten, sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan da kendi kusuru gibi sorumlu tutulmaktadır.

Araç değer kaybı da araçta meydana gelen maddi zarar kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle zarar gören, kusurlu sürücüye, aracın işletenine ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı talepte bulunabilir.

3. Hasar Bedeli ile Değer Kaybı Arasındaki Fark

Hasar bedeli, kaza nedeniyle araçta meydana gelen fiziki zararın onarılması için gereken masraftır. Örneğin kaporta onarımı, boya işlemi, parça değişimi veya mekanik tamir giderleri hasar bedeli kapsamında değerlendirilir.

Değer kaybı ise araç onarıldıktan sonra ortaya çıkan piyasa değeri düşüşüdür. Araç tamir edilmiş olsa bile, “kazalı araç” veya “hasar kaydı bulunan araç” olarak değerlendirildiği için ikinci el değerinde azalma meydana gelebilir.

Bu nedenle sigorta şirketinin yalnızca onarım bedelini ödemesi, araç değer kaybı zararının da karşılandığı anlamına gelmez. Araç sahibi ayrıca değer kaybı tazminatı talep edebilir.

4. Değer Kaybı, İkame Araç Bedeli ve Hasar Farkı Ayrımı

Trafik kazası sonrasında zarar görenin talep edebileceği zarar kalemleri birbirinden farklıdır. Bunların karıştırılmaması gerekir.

Araç değer kaybı, aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasa değerinde oluşan azalmadır.

İkame araç bedeli, aracın onarım süresince kullanılamaması nedeniyle zarar görenin başka araç kiralama veya ulaşım masrafı yapmak zorunda kalması hâlinde gündeme gelir.

Hasar farkı, sigorta şirketinin eksik ödeme yapması, onarımda eşdeğer veya yan sanayi parça kullanılması, orijinal parça farkının karşılanmaması veya hasar bedelinin tam ödenmemesi durumlarında ortaya çıkabilir.

Bu kalemlerin her biri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Araç sahibi, somut olayın özelliklerine göre yalnızca değer kaybı değil, hasar farkı ve ikame araç bedeli de talep edebilir.

---

II. Araç Değer Kaybı Tazminatı Talep Etme Şartları

1. Trafik Kazası Meydana Gelmiş Olmalıdır

Araç değer kaybı talebinin temelinde trafik kazası bulunur. Genellikle çift taraflı trafik kazalarında değer kaybı talep edilir. Çünkü değer kaybı tazminatı, kazaya sebebiyet veren kusurlu tarafa ve onun sigorta şirketine yöneltilir.

Tek taraflı kazalarda, örneğin aracın duvara çarpması, ağaca çarpması veya sürücünün kendi kusuruyla aracına zarar vermesi hâlinde, karşı tarafın sorumluluğu bulunmadığından klasik anlamda araç değer kaybı talebi ileri sürülemez. Ancak kasko poliçesi kapsamında özel teminatlar varsa, poliçe hükümleri ayrıca incelenebilir.

2. Talep Eden Taraf Kazada Tam Kusurlu Olmamalıdır

Araç değer kaybı talep edebilmek için zarar gören tarafın kazada %100 kusurlu olmaması gerekir. Çünkü herkes, kural olarak kendi kusuruyla sebep olduğu zarara katlanır. Eğer araç sahibi kazada tamamen kusurluysa, karşı tarafın sigorta şirketinden değer kaybı talep edemez.

Ancak zarar görenin kısmi kusurlu olması, değer kaybı talebini tamamen ortadan kaldırmaz. Bu durumda hesaplanan değer kaybı, karşı tarafın kusur oranına göre talep edilir. Örneğin araç sahibi %25 kusurlu, karşı taraf %75 kusurlu ise hesaplanan değer kaybının %75’i talep edilebilir.

Karayolları Trafik Kanunu’nda birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda zararın iç ilişkide olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılacağı ve işletenlerin kusurları oranında zarara katlanacağı düzenlenmiştir.

3. Araçta Değer Kaybına Yol Açabilecek Bir Hasar Bulunmalıdır

Her hasar otomatik olarak değer kaybı doğurmaz. Hasarın aracın ikinci el piyasa değerini etkileyebilecek nitelikte olması gerekir. Özellikle kaporta, şasi, direk, kapı, tavan, çamurluk, kaput, bagaj, boya ve değişen parça gibi unsurlar değer kaybı hesabında önem taşır.

Buna karşılık bazı çok küçük hasarlar, mini onarım kapsamında giderilen çizikler, cam, silecek, far gibi piyasa değerine ciddi etki etmeyen basit işlemler her somut olayda değer kaybı oluşturmayabilir. Ancak bu konuda kesin ve genel geçer bir liste yapmak doğru değildir. Nihai değerlendirme aracın modeli, yaşı, hasarın yeri, onarım şekli ve piyasa koşullarına göre yapılır.

4. Araç Pert Olmamış Olmalıdır

Araç ağır hasar görmüş, ekonomik olarak onarımı mümkün görülmemiş veya pert-total işlemine tabi tutulmuşsa, klasik anlamda değer kaybı talebi gündeme gelmez. Çünkü pert hâlinde araç artık onarılmış şekilde ikinci el piyasasına dönen bir araç olarak değerlendirilmez; zarar hesabı aracın kaza tarihindeki rayiç değeri üzerinden yapılır.

Bu nedenle değer kaybı tazminatı, genellikle onarılmış ve trafikte kullanılmaya devam eden araçlar bakımından söz konusu olur.

5. Aynı Bölge Daha Önce Hasar Görmemiş Olmalıdır

Değer kaybı hesabında aracın daha önceki hasar geçmişi önemlidir. Eğer aracın aynı parçası veya aynı bölgesi daha önce başka bir kazada hasar görmüş ve onarım görmüşse, sonraki kazada aynı bölge bakımından yeniden değer kaybı oluşup oluşmadığı dikkatle değerlendirilir.

Örneğin daha önce değişmiş veya boyanmış bir kapının tekrar hasar görmesi hâlinde, bu parçadan kaynaklanan değer kaybı daha düşük hesaplanabilir veya hiç kabul edilmeyebilir. Ancak aracın farklı bölgelerinde yeni ve piyasa değerini etkileyen hasarlar oluşmuşsa değer kaybı talebi yine gündeme gelebilir.

6. Araç Değer Kaybı Gerçek Zarar Niteliğinde Olmalıdır

Araç değer kaybı, soyut veya varsayımsal bir zarar olarak değil, aracın piyasa değerindeki gerçek azalma olarak değerlendirilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/2049 E., 2021/771 K. sayılı kararında da değer kaybının; aracın hasarsız hâliyle kaza tarihi itibarıyla serbest piyasadaki ikinci el rayiç değeri ile hasarı onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki farkın tespitiyle bulunacağı kabul edilmiştir.

Bu nedenle değer kaybı hesabında yalnızca formül veya sabit katsayılarla yetinilmemeli; aracın kaza tarihindeki gerçek piyasa değeri, onarım sonrası değeri ve ikinci el piyasasındaki karşılığı birlikte değerlendirilmelidir.

7. Zamanaşımı Süresi İçinde Başvuru Yapılmalıdır

Araç değer kaybı talebi, haksız fiilden kaynaklanan maddi tazminat niteliği taşıdığı için zamanaşımı süresi bakımından Türk Borçlar Kanunu m. 72 dikkate alınır. Bu maddeye göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Eğer fiil ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçu oluşturuyorsa, uzamış ceza zamanaşımı uygulanabilir.

Bu nedenle araç değer kaybı taleplerinde genel kural olarak iki yıllık kısa zamanaşımı ve on yıllık uzun zamanaşımı dikkate alınmalıdır. Yaralamalı veya ölümlü trafik kazalarında ceza zamanaşımı bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.

---

III. Araç Değer Kaybından Kimler Sorumludur?

1. Kusurlu Sürücü

Trafik kazasına kusuruyla sebep olan sürücü, zarar gören aracın değer kaybından sorumludur. Sürücü, trafik kurallarına aykırı davranışıyla kazaya neden olmuşsa, kusuru oranında değer kaybı tazminatından sorumlu tutulabilir.

Kusur oranı, kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporu, kamera kayıtları, tanık beyanları, olay yeri krokisi ve trafik mevzuatı dikkate alınarak belirlenir. Kusur tespitine itiraz edilmesi mümkündür.

2. Araç İşleteni

Araç işleteni, aracın malikinden ibaret olmak zorunda değildir. Aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten kişi veya kurum işleten olarak kabul edilebilir. Uygulamada çoğu durumda araç maliki aynı zamanda işleten kabul edilir.

Karayolları Trafik Kanunu m. 85 kapsamında motorlu aracın işletilmesi nedeniyle bir zarar doğarsa, işleten ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşleten ayrıca sürücünün kusurundan da kendi kusuru gibi sorumlu tutulabilir.

3. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı

Kazaya sebep olan aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, poliçe limiti dahilinde değer kaybı zararından sorumludur. Zorunlu trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına alır.

Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlıdır. Eğer hesaplanan değer kaybı poliçe limitini aşıyorsa, aşan kısım için kusurlu sürücüye ve işletene başvurulabilir. Ayrıca varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortası da devreye girebilir.

4. İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortacısı

Zorunlu trafik sigortası limitinin aşılması hâlinde, kazaya sebep olan aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortası varsa, poliçe kapsamı ve limiti dahilinde bu sigortacıya da başvurulabilir.

İhtiyari mali sorumluluk sigortası, zorunlu trafik sigortası limitini aşan zararları teminat altına alabilir. Ancak poliçenin kapsamı, özel şartları ve limitleri mutlaka incelenmelidir.

5. Müteselsil Sorumluluk

Trafik kazasından doğan zararlarda birden fazla sorumlu bulunabilir. Kusurlu sürücü, işleten ve sigorta şirketine farklı hukuki sebeplerle sorumlu olabilir. Karayolları Trafik Kanunu’nda bir motorlu aracın katıldığı kazada üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı birden fazla kişi tazminatla yükümlü ise bunların müteselsil olarak sorumlu tutulacağı düzenlenmiştir.

Bu nedenle zarar gören, değer kaybı talebini yalnızca sigorta şirketine değil, koşullarına göre sürücüye ve işletene de yöneltebilir.

---

IV. Sigorta Şirketine Başvuru Süreci

1. Sigorta Şirketine Başvuru Zorunlu mudur?

Evet. Araç değer kaybı talebi bakımından sigorta şirketine başvuru, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce yerine getirilmesi gereken önemli bir aşamadır. Karayolları Trafik Kanunu m. 97 kapsamında, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerektiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararında da KTK m. 97’nin, zarar gören kişinin zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmasını düzenlediği belirtilmiştir.

Bu başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması hâlinde, dava şartı eksikliği tartışması gündeme gelebilir. Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru için de öncelikle sigorta şirketine başvuru yapılması gerekir.

2. Sigorta Şirketi Ne Kadar Sürede Cevap Vermelidir?

Uygulamada araç değer kaybı taleplerinde sigorta şirketinin başvuruya 15 gün içinde cevap vermesi beklenir. Sigorta şirketi bu süre içinde cevap vermez, talebi reddeder veya eksik ödeme yaparsa, zarar gören tahkim veya dava yoluna başvurabilir.

Bu nedenle sigorta şirketine yapılan başvurunun yazılı olması, başvuru evrakının eksiksiz sunulması ve başvuru tarihinin ispatlanabilir olması önemlidir.

3. Sigorta Şirketine Başvuruda Hangi Belgeler Gerekir?

Araç değer kaybı başvurusunda genellikle şu belgeler hazırlanmalıdır:

• Trafik kazası tespit tutanağı,
• Araç ruhsatı,
• Sürücü belgesi,
• Zorunlu trafik sigortası poliçesi,
• Hasar dosyası bilgileri,
• Ekspertiz raporu,
• Onarım faturaları,
• Aracın hasarlı ve onarılmış fotoğrafları,
• TRAMER/SBM hasar kaydı,
• Değer kaybı talep dilekçesi,
• IBAN bilgisi,
• Vekâletname.

Danıştay kararında da Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları kapsamında değer kaybı başvurusu için araç hasarlarına ilişkin belgeler ile değer kaybı talep beyanının istenebileceği belirtilmiştir.

4. Eksik Ödeme Yapılırsa Ne Olur?

Sigorta şirketi başvuru üzerine ödeme yapabilir. Ancak yapılan ödeme her zaman gerçek değer kaybını karşılamayabilir. Sigorta şirketleri bazen genel şartlara, kendi eksper raporlarına veya düşük hesaplama yöntemlerine dayanarak eksik ödeme yapabilmektedir.

Zarar gören, yapılan ödemenin gerçek değer kaybını karşılamadığını düşünüyorsa, bakiye değer kaybı için tahkim veya dava yoluna başvurabilir. Bu durumda sigorta şirketinin yaptığı ödeme mahsup edilir; kalan değer kaybı tutarı için talepte bulunulur.

5. Sigorta Şirketinin Ret Cevabı Vermesi

Sigorta şirketi değer kaybı talebini reddedebilir. Ret gerekçeleri arasında kusur itirazı, aracın önceki hasarlı olması, parçanın daha önce işlem görmesi, hasarın değer kaybı doğurmayacak nitelikte olduğu iddiası, poliçe limiti veya teminat dışı hâl savunmaları bulunabilir.

Bu durumda ret cevabı dikkatle incelenmeli; kusur, hasar geçmişi ve değer kaybı hesabı yönünden teknik ve hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

---

V. Araç Değer Kaybı İçin Başvurulabilecek Hukuki Yollar

1. Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru

Sigorta şirketi başvuruyu reddeder, süresinde cevap vermez veya eksik ödeme yaparsa, zarar gören Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların daha hızlı çözülmesi amacıyla kurulmuş bir başvuru yoludur.

Komisyonun kendi açıklamasına göre, başvurular önce raportörler tarafından incelenir; çözümlenemeyen başvurular bağımsız sigorta hakemlerine iletilir. Hakemlerin incelemeyi en geç dört ay içinde tamamlamaları gerekir.

Sigorta Tahkim Komisyonu, özellikle yalnızca sigorta şirketine yöneltilecek değer kaybı taleplerinde hızlı ve etkili bir yol olabilir. Ancak sürücüye veya işletene karşı da talepte bulunulacaksa, mahkeme yolu ayrıca değerlendirilmelidir.

2. Sigorta Tahkim Komisyonu’nda 2026 Parasal Sınırları

Sigorta Tahkim Komisyonu’nun 22.01.2026 tarihli duyurusuna göre, 2026 yılı itibarıyla uyuşmazlık miktarı 35.000 TL ve üzeri olan hakem kararlarına karşı Komisyon nezdinde itiraz yoluna gidilebilir. 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda itiraz hakem heyeti kararlarına karşı Yargıtay nezdinde temyiz kanun yoluna başvurulabilir. 122.000 TL ve üzeri uyuşmazlıklarda ise dosyanın en az üç kişilik hakem heyeti tarafından çözümlenmesi zorunludur.

Komisyonun sıkça sorulan sorular bölümünde de 35.000 TL’ye kadar olan uyuşmazlıklarda kararların kesin olduğu, 35.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda kararın bildiriminden itibaren 10 gün içinde itiraz edilebileceği ve 383.000 TL üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararların temyiz edilebileceği belirtilmektedir.

Bu sınırlar güncel olduğundan, tahkim başvurusu yapılmadan önce uyuşmazlık miktarı ve başvuru tarihi dikkate alınmalıdır.

3. Dava Yolu

Araç değer kaybı için mahkemede dava açılması da mümkündür. Dava, kusurlu sürücüye, aracın işletenine ve sigorta şirketine karşı açılabilir. Hangi mahkemenin görevli olduğu, davalıların sıfatına göre değişebilir.

Sigorta şirketine karşı açılan davalarda, uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden kaynaklanan ticari nitelik taşıması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olabilir. Yalnızca sürücü veya araç işletenine karşı açılacak haksız fiil temelli davalarda ise Asliye Hukuk Mahkemesi gündeme gelebilir. Sigorta şirketi ile sürücü/işleten birlikte dava edilecekse görev meselesi somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Arabuluculuk Değerlendirmesi

Sigorta şirketine karşı ticari dava açılacaksa, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Bu nedenle dava yolu seçilecekse, yalnızca KTK m. 97 kapsamında sigorta şirketine başvuru yapılması değil, dava şartı arabuluculuk yönünden de ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ise mahkeme davasından farklı bir yoldur. Tahkim yoluna başvurulacaksa, uyuşmazlığın daha önce mahkemeye veya başka bir hakem yoluna taşınmamış olması gerekir. Sigorta Tahkim Komisyonu, başvuru yapılabilmesi için uyuşmazlığın mahkemeye, tüketici hakem heyetine veya HMK kapsamında tahkime intikal etmemiş olması gerektiğini belirtmektedir.

5. Yetkili Mahkeme

Araç değer kaybı davalarında yetkili mahkeme bakımından birden fazla seçenek gündeme gelebilir. Genel yetki kuralına göre davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Haksız fiilden kaynaklanan davalarda kazanın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkili olabilir. Sigorta şirketine karşı açılan davalarda sigorta şirketinin merkez veya şube yeri ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de somut olaya göre değerlendirilebilir.

---

VI. Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

1. Hesaplamada Temel İlke

Araç değer kaybı hesabında temel ilke, aracın kaza öncesi serbest piyasa rayiç değeri ile onarım sonrası serbest piyasa rayiç değeri arasındaki farkın belirlenmesidir.

Bu hesaplama yapılırken yalnızca hasar faturası veya sigorta şirketinin formülü esas alınmamalıdır. Aracın ikinci el piyasasındaki gerçek değeri, kaza geçmişinin alıcı davranışları üzerindeki etkisi ve hasarın niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

2. Hesaplamada Dikkate Alınacak Kriterler

Araç değer kaybı hesabında genel olarak şu kriterler dikkate alınır:

• Aracın markası,
• Modeli,
• Üretim yılı,
• Kaza tarihindeki yaşı,
• Kilometresi,
• Kaza tarihindeki ikinci el piyasa değeri,
• Hasarın niteliği,
• Hasar gören parçalar,
• Değişen veya boyanan parçalar,
• Onarımın kalitesi,
• Önceki hasar kayıtları,
• Aracın daha önce aynı bölgeden hasar alıp almadığı,
• Aracın ticari veya hususi kullanımı,
• Piyasa rayiçleri.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2022 tarihli kararında da değer kaybı belirlenirken aracın markası, yaşı, modeli, hasar gördüğü kısımlar, kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ve tamir sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farkın esas alınması gerektiği vurgulanmıştır.

3. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararlarının Hesaplamaya Etkisi

Araç değer kaybı hesaplamasında uzun süre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve ekindeki hesaplama yöntemleri tartışılmıştır. Anayasa Mahkemesi, 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı kararıyla Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinde genel şartlara atıf yapan bazı ibareleri ve 92. maddesindeki bazı düzenlemeleri incelemiştir. Kararda, değişiklik öncesi dönemde sigorta şirketinin tazminat borcunun kapsamının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre belirlendiği; genel şartlara atıfla işletenin sorumluluğu ile sigorta şirketinin sorumluluğunun farklılaşabileceği değerlendirilmiştir.

Sonraki süreçte KTK m. 90’da değişiklikler yapılmış, Anayasa Mahkemesi’nin 29.12.2022 tarihli kararıyla bazı düzenlemeler tekrar iptal edilmiş ve gerçek zarar ilkesinin önemi vurgulanmıştır. Danıştay 8. Dairesi’nin 2025 tarihli kararında da 7327 sayılı Kanun değişikliği, AYM’nin 2022 tarihli iptal kararı ve gerçek zararın karşılanması riski ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.

Bu nedenle güncel ve güvenli yaklaşım şudur: Araç değer kaybı hesabında, aracın gerçek piyasa değerindeki azalma esas alınmalı; sigorta şirketinin tek taraflı düşük hesaplamaları veya katı formülleri, gerçek zararı karşılamıyorsa itiraz edilmelidir.

4. Bilirkişi İncelemesi

Araç değer kaybı çoğu zaman teknik bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bilirkişi, aracın hasar dosyasını, fotoğrafları, ekspertiz raporunu, onarım belgelerini, TRAMER kayıtlarını ve piyasa rayiçlerini inceler.

Bilirkişi raporunda şu hususlar açıkça değerlendirilmelidir:

• Aracın kaza tarihindeki hasarsız rayiç değeri,
• Hasarın aracın hangi bölgelerinde oluştuğu,
• Parça değişimi veya boya işlemi bulunup bulunmadığı,
• Aracın önceki hasarları,
• Kaza sonrası onarılmış rayiç değeri,
• Hasar ile değer kaybı arasındaki illiyet bağı,
• Kusur oranına göre talep edilebilir tutar.

Eksik, soyut veya yalnızca formüle dayanan bilirkişi raporlarına itiraz edilmelidir. Rapor, gerçek piyasa rayicini ve aracın somut özelliklerini yansıtmıyorsa ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

5. Önceki Hasarlar Hesaplamayı Nasıl Etkiler?

Aracın daha önce hasar görmüş olması, değer kaybı hesabında önemlidir. Özellikle aynı parça veya aynı bölge daha önce hasar almışsa, sonraki kazadaki değer kaybı daha düşük hesaplanabilir.

Ancak aracın geçmişte farklı bir bölgeden hasar almış olması, yeni kazadan kaynaklanan değer kaybı talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Burada önemli olan, yeni kazanın aracın piyasa değerinde ayrıca ve bağımsız bir azalma meydana getirip getirmediğidir.

6. Ticari Araçlarda Değer Kaybı

Ticari araçlarda da değer kaybı talep edilebilir. Ancak ticari araçlarda kullanım yoğunluğu, kilometre, amortisman, aracın gelir elde etme amacıyla kullanılması ve onarım süresindeki kazanç kaybı ayrıca değerlendirilmelidir.

Ticari araç bakımından değer kaybı yanında, aracın onarım süresince kullanılamaması nedeniyle kazanç kaybı veya ikame araç gideri de gündeme gelebilir. Bu zarar kalemleri değer kaybından ayrı olarak talep edilmelidir.

---

VII. Araç Değer Kaybı Talebinde Faiz

1. Faiz Talep Edilebilir mi?

Evet. Araç değer kaybı tazminatı için faiz talep edilebilir. Faiz başlangıç tarihi, talebin kime yöneltildiğine göre değişebilir.

Kusurlu sürücü ve işleten bakımından zarar haksız fiilden kaynaklandığı için faiz başlangıcı kaza tarihi olarak ileri sürülebilir. Sigorta şirketi bakımından ise genellikle sigorta şirketine yapılan başvuru, başvurunun ulaşma tarihi, yasal cevap süresinin dolması ve temerrüt tarihi dikkate alınır.

2. Sigorta Şirketi Bakımından Faiz Başlangıcı

Sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldıktan sonra şirketin cevap süresi dolmuşsa veya talep reddedilmişse, sigorta şirketinin temerrüde düştüğü ileri sürülebilir. Bu nedenle sigorta şirketine yöneltilecek taleplerde başvuru tarihi ve başvurunun şirkete ulaştığı tarih mutlaka belgelenmelidir.

3. Uygulanacak Faiz Türü

Araç değer kaybı taleplerinde uygulanacak faiz türü, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir. Ticari nitelik taşıyan uyuşmazlıklarda avans faizi talep edilebileceği gibi, bazı durumlarda yasal faiz gündeme gelebilir.

Bu nedenle dava veya tahkim başvurusunda faiz türü açıkça belirtilmeli; talebin hukuki dayanağı doğru kurulmalıdır.

---

VIII. Araç Değer Kaybında Zamanaşımı

1. Genel Zamanaşımı Süresi

Araç değer kaybı taleplerinde genel olarak Türk Borçlar Kanunu m. 72 uygulanır. Buna göre zarar gören, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl içinde talepte bulunmalıdır. Her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle tazminat istemi zamanaşımına uğrar.

Bu süreler, trafik kazasının niteliğine ve ceza zamanaşımı ihtimaline göre değişebilir.

2. Yaralamalı veya Ölümlü Kazalarda Uzamış Zamanaşımı

Trafik kazası aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımı süresine tabi bir fiil oluşturuyorsa, uzamış ceza zamanaşımı uygulanabilir. Özellikle yaralamalı veya ölümlü trafik kazalarında bu ihtimal ayrıca değerlendirilmelidir.

3. Zamanaşımı Sigorta Başvurusuyla Kesilir mi?

Sigorta şirketine başvuru yapılması, zamanaşımı bakımından her durumda dava açılmasıyla aynı sonucu doğurmaz. Bu nedenle zamanaşımı süresi dolmak üzereyse, yalnızca sigorta şirketinin cevabını beklemek riskli olabilir. Süre hesabı dikkatle yapılmalı, gerekiyorsa tahkim veya dava yolu zamanında başlatılmalıdır.

---

IX. Araç Değer Kaybı Başvurusunda Deliller

1. Trafik Kazası Tespit Tutanağı

Kaza tespit tutanağı, kazanın oluş şekli ve ilk kusur değerlendirmesi bakımından temel belgedir. Ancak tutanakta belirlenen kusur oranı her zaman kesin değildir. Kusur oranına itiraz edilebilir ve bilirkişi incelemesiyle farklı bir kusur değerlendirmesi yapılabilir.

2. Ekspertiz Raporu

Ekspertiz raporu, araçta meydana gelen hasarın kapsamını, değişen veya onarılan parçaları ve onarım bedelini gösterir. Değer kaybı hesabında önemli delillerden biridir.

3. Onarım Faturaları

Onarım faturaları, hasarın gerçekten giderildiğini ve hangi işlemlerin yapıldığını gösterir. Parça değişimi, boya, işçilik ve mekanik işlemler faturalarla ispatlanabilir.

4. Araç Fotoğrafları

Kaza sonrası ve onarım sonrası fotoğraflar, hasarın niteliğini ortaya koymak bakımından önemlidir. Fotoğraflar, bilirkişi incelemesinde hasarın aracın piyasa değerine etkisinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

5. TRAMER/SBM Kayıtları

TRAMER veya SBM kayıtları, aracın hasar geçmişini gösterir. Önceki hasarlar, değer kaybı hesabını doğrudan etkileyebileceğinden bu kayıtlar dikkatle incelenmelidir.

6. Emsal Araç İlanları ve Piyasa Rayiçleri

Aracın kaza tarihindeki ve onarım sonrası piyasa değerinin belirlenmesinde emsal araç ilanları, ikinci el piyasa verileri, ekspertiz değerlendirmeleri ve piyasa rayiçleri kullanılabilir.

---

X. Araç Değer Kaybı Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar

1. Sigorta Şirketine Başvuru Yapmadan Dava Açılması

Sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması, dava şartı eksikliği nedeniyle usul sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle öncelikle sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılmalıdır.

2. Eksik Belgelerle Başvuru Yapılması

Eksik belgeyle yapılan başvurular süreci uzatabilir. Sigorta şirketi eksik belge nedeniyle ödeme yapmaktan kaçınabilir veya başvuruyu sonuçlandırmayabilir.

3. Kusur Oranının Kontrol Edilmemesi

Kusur oranı değer kaybı talebinin miktarını doğrudan etkiler. Hatalı kusur tespitine itiraz edilmezse, zarar gören hak ettiğinden daha düşük tazminat alabilir.

4. Sigorta Şirketinin Eksik Ödemesinin Kabul Edilmesi

Sigorta şirketinin yaptığı ödeme gerçek değer kaybını karşılamayabilir. Ödeme alınmış olsa bile, bakiye değer kaybı talep edilebilir. Ancak ödeme sırasında imzalanan ibraname veya feragat belgeleri dikkatle incelenmelidir.

5. Yalnızca Online Hesaplama Formüllerine Güvenilmesi

Araç değer kaybı hesaplama siteleri genel fikir verebilir; ancak nihai değer kaybı hesabı aracın somut özelliklerine, hasar geçmişine, piyasa rayicine ve bilirkişi değerlendirmesine göre yapılır.

6. Zamanaşımı Süresinin Kaçırılması

Araç değer kaybı taleplerinde zamanaşımı süresi önemlidir. Kaza tarihinden sonra uzun süre beklenmesi, talebin zamanaşımına uğramasına neden olabilir.

7. Sigorta Simsarları veya Yetkisiz Kişilerle Süreç Yürütülmesi

Araç değer kaybı alacakları uygulamada bazı yetkisiz kişiler veya sigorta simsarları tarafından takip edilmeye çalışılmaktadır. Bu kişilerle çalışılması, hak sahibinin eksik ödeme almasına, usulsüz vekâlet işlemlerine veya hak kaybına neden olabilir. Sürecin avukat aracılığıyla yürütülmesi, başvuru, tahkim, dava, faiz ve vekâlet ücreti yönünden daha güvenli sonuç doğurur.

---

XI. Sıkça Sorulan Sorular

1. Araç değer kaybı nedir?
Araç değer kaybı, trafik kazası sonucu hasar gören ve onarılan aracın, kaza öncesi hasarsız hâline göre ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalmadır.

2. Araç tamir edilmişse yine de değer kaybı istenebilir mi?
Evet. Araç tamamen onarılmış olsa bile kaza kaydı, değişen veya boyanan parçalar ve hasar geçmişi nedeniyle ikinci el değerinde azalma meydana gelebilir. Bu azalma değer kaybı tazminatı olarak talep edilebilir.

3. Değer kaybı için karşı tarafın kusurlu olması gerekir mi?
Evet. Değer kaybı talep edebilmek için karşı tarafın tamamen veya kısmen kusurlu olması gerekir. Talep eden taraf %100 kusurluysa değer kaybı talep edemez.

4. Kısmi kusurlu olan araç sahibi değer kaybı alabilir mi?
Evet. Araç sahibi tamamen kusurlu değilse, karşı tarafın kusur oranı kadar değer kaybı talep edebilir. Örneğin karşı taraf %70 kusurlu ise hesaplanan değer kaybının %70’i istenebilir.

5. Pert araç için değer kaybı talep edilebilir mi?
Genellikle hayır. Araç pert-total işlemine tabi tutulmuşsa, zarar hesabı aracın kaza tarihindeki rayiç değeri üzerinden yapılır. Bu durumda ayrıca onarım sonrası değer kaybından söz edilemez.

6. Aynı parça daha önce hasarlıysa değer kaybı alınabilir mi?
Aynı parçanın daha önce hasar görmüş veya işlem görmüş olması değer kaybı hesabını azaltabilir veya o parça yönünden değer kaybı oluşmadığı kabul edilebilir. Ancak farklı bölgelerde yeni hasar varsa değer kaybı talebi tamamen ortadan kalkmayabilir.

7. Sigorta şirketine başvuru zorunlu mu?
Evet. Zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava veya tahkim yoluna gitmeden önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir. KTK m. 97 bu başvuruyu dava öncesi zorunlu aşama olarak düzenlemektedir.

8. Sigorta şirketi kaç gün içinde cevap vermelidir?
Uygulamada sigorta şirketinin başvuruya 15 gün içinde cevap vermesi gerekir. Cevap verilmez, talep reddedilir veya eksik ödeme yapılırsa tahkim veya dava yoluna başvurulabilir.

9. Sigorta Tahkim Komisyonu ne kadar sürede karar verir?
Sigorta Tahkim Komisyonu’nda raportör incelemesinden sonra dosya hakemlere gönderilirse, hakemlerin incelemeyi en geç dört ay içinde tamamlamaları gerekir.

10. 2026 yılında Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarına itiraz sınırı nedir?
22.01.2026 itibarıyla 35.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem kararlarına karşı Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda itiraz hakem heyeti kararları temyiz edilebilir. 122.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise en az üç kişilik hakem heyeti zorunludur.

11. Araç değer kaybı nasıl hesaplanır?
Araç değer kaybı; aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarımdan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki fark üzerinden hesaplanır. Hesaplamada marka, model, yaş, kilometre, hasar gören parçalar, önceki hasarlar ve piyasa rayici dikkate alınır.

12. Araç değer kaybında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Genel olarak zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde talepte bulunulmalıdır. Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa uzamış zamanaşımı uygulanabilir.

13. Değer kaybı için dava mı tahkim mi daha avantajlıdır?
Sigorta şirketine yöneltilecek taleplerde Sigorta Tahkim Komisyonu genellikle daha hızlıdır. Ancak sürücü, işleten veya ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı gibi diğer sorumlulara da başvurulacaksa dava yolu daha uygun olabilir. Hangi yolun seçileceği somut olaya göre belirlenmelidir.

14. Eksik ödeme yapıldıysa tekrar talepte bulunulabilir mi?
Evet. Sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme gerçek değer kaybını karşılamıyorsa, bakiye değer kaybı için tahkim veya dava yoluna başvurulabilir. Ancak ödeme sırasında imzalanan ibraname veya feragat içerikli belgeler dikkatle incelenmelidir.

---

Sonuç

Araç değer kaybı, trafik kazası sonucu hasar gören aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalmayı ifade eder. Araç ne kadar iyi onarılmış olursa olsun, kaza geçmişi ve hasar kaydı nedeniyle piyasa değerinde düşüş oluşabilir. Bu zarar, kusurlu sürücüden, araç işleteninden ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısından kusur ve poliçe limiti çerçevesinde talep edilebilir.

Değer kaybı tazminatı talep edebilmek için kazada tam kusurlu olmamak, araçta değer kaybına yol açabilecek nitelikte hasar bulunması, aracın pert olmaması, talebin zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmesi ve sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılması gerekir. Sigorta şirketi başvuruyu reddeder, cevap vermez veya eksik ödeme yaparsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru veya dava yolu gündeme gelir.

Güncel uygulamada araç değer kaybı hesabında aracın gerçek piyasa değerindeki azalma esas alınmalıdır. Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay kararları doğrultusunda yalnızca sigorta şirketlerinin düşük hesaplama yöntemlerine bağlı kalınmamalı; aracın kaza öncesi ve onarım sonrası serbest piyasa rayiç değeri arasındaki fark bilirkişi incelemesiyle ortaya konulmalıdır.

Hukuk büromuz; trafik kazalarından kaynaklanan araç değer kaybı tazminatı, hasar farkı, ikame araç bedeli, sigorta şirketine başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu süreci, dava takibi ve eksik sigorta ödemelerine karşı hukuki başvuru süreçlerinde danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.